۱۵ خرداد؛ نقطه جوش آگاهی مردمی و آغاز پایان یک رژیم

یادداشت /محمود سهرابی / ۱۵ خرداد، روزی است که در حافظه ملت ایران با خون و ایثار گره خورده است؛ روزی که آحاد مختلف مردم، از بازار تا روستا، از طلبه تا کارگر، به خیابان آمدند تا ندای “نه” به ظلم و استبداد را فریاد کنند. این قیام، نه‌تنها یکی از نقاط عطف تاریخ معاصر ایران است، بلکه به‌عنوان خشت اول در بنای انقلاب اسلامی شناخته می‌شود.

در سال ۱۳۴۲، فضای ایران آکنده از خفقان سیاسی و سرکوب آزادی‌ها بود. رژیم پهلوی با پشتیبانی قدرت‌های غربی، طرح‌هایی را تحت عنوان “انقلاب سفید” به اجرا گذاشته بود که با وجود ظاهر اصلاح‌طلبانه‌اش، عملاً ریشه در تقویت وابستگی کشور به بیگانه داشت. در این میان، صدای بلند و رسای امام خمینی (ره)، به عنوان مرجع دینی و رهبر مردمی، خواب آرام رژیم را برآشفت.

امام خمینی در سخنرانی‌های تاریخی خود، به صراحت از ماهیت ضداسلامی و ضدمردمی اصلاحات شاه سخن گفت و نسبت به وابستگی روزافزون کشور به آمریکا هشدار داد. دستگیری امام در سحرگاه ۱۵ خرداد، جرقه‌ای بود که آتش خشم مردمی را شعله‌ور ساخت. مردم قم، تهران، ورامین، مشهد، شیراز، تبریز و شهرهای دیگر، به خیابان‌ها آمدند و با شعارهایی کوبنده، خواهان آزادی رهبر خود شدند.

اما پاسخ رژیم، گلوله بود؛ گلوله‌هایی که در کوچه‌پس‌کوچه‌های شهرها، بر پیکر مردم بی‌دفاع نشست و شهادت صدها نفر را رقم زد. به‌خصوص در ورامین، جوانان انقلابی با دست خالی اما دلی پر از ایمان، مقابل تانک‌ها و تفنگ‌ها ایستادند و در تاریخ، به عنوان پیشگامان خون‌داده‌ی انقلاب ثبت شدند.

جنوب استان بوشهر نیز در آن روزها بی‌تفاوت نبود. جوانان بوشهری، که همواره در خط مقدم دفاع از اسلام و ایران بوده‌اند، پیام نهضت را دریافت کردند و در صفوف روحانیت و نیروهای مردمی به حمایت از امام پرداختند. حوزه‌های علمیه محلی، هیئت‌های مذهبی و اصناف، با اعلام تعطیلی و عزاداری، همبستگی خود را با قیام‌کنندگان اعلام کردند.

۱۵ خرداد، درس‌هایی دارد که همچنان تازه است. نخست، اینکه محور هر جنبش مردمی، آگاهی و ایمان است. مردمی که در آن روز به خیابان آمدند، از هیچ حزب و جناحی دستور نگرفته بودند؛ آن‌ها با شنیدن فریاد یک مرجع دینی که از دل مردم برخاسته بود، خودجوش و متعهدانه وارد میدان شدند.

دوم اینکه در برابر ظلم، نمی‌توان بی‌تفاوت بود. رژیمی که پاسخ اعتراض را با گلوله می‌دهد، مشروعیت خود را از دست می‌دهد. قیام ۱۵ خرداد نشان داد که مشروعیت سیاسی تنها از صندوق رأی و شعار اصلاح نمی‌آید؛ بلکه از دل مردم، از جانفشانی‌ها، و از پیوند میان دین، غیرت و مطالبه‌گری برمی‌خیزد.

امروز که بیش از شش دهه از آن روز تاریخی می‌گذرد، بازخوانی آن قیام ضروری‌تر از همیشه است. نه فقط برای ثبت در تقویم یا برگزاری مراسم، بلکه برای فهم عمیق‌تر از اینکه چگونه یک ملت، با دست خالی و ایمانی راسخ، می‌تواند در برابر استبداد و سلطه ایستادگی کند.

قیام ۱۵ خرداد مقدمه‌ای شد برای آفرینش انقلابی که در بهمن ۵۷ به ثمر نشست. آن روز خون ریخته شد، اما بذر امید در دل‌ها کاشته شد؛ امید به رهایی، امید به استقلال، و امید به بازگشت کرامت انسانی به جامعه.

در پایان، باید اذعان کرد که قیام ۱۵ خرداد، بیش از یک واقعه تاریخی، یک مکتب است. مکتبی که می‌آموزد، سکوت در برابر ظلم، خیانت به آینده است. و این آموزه‌ای است که امروز نیز برای نسل جدید، نسل رسانه و آگاهی، بسیار ارزشمند و الهام‌بخش خواهد بود.

یادداشت از محمود سهرابی / فعال رسانه جنوب استان بوشهر