ملت برخاست،معادله جنگ عوض شد

یادداشت /دیری ها ، علی بری در یادداشتی درمورد جنگ رمضان نوشت: چهارده روز پس از آغاز جنگ؛ چهارده روز از آغاز جنگی می‌گذرد که با حمله مستقیم آمریکا و همراهی رژیم صهیونیستی وارد مرحله‌ای تازه از تقابل منطقه‌ای شد؛ جنگی که طراحان آن تصور می‌کردند با یک ضربه سریع و تعیین‌کننده می‌توانند موازنه قدرت را تغییر دهند، اما اکنون نشانه‌ها حاکی از شکل‌گیری نبردی فرسایشی و چندبعدی است؛ نبردی که هم‌زمان در میدان نظامی، عرصه اجتماعی و حوزه اقتصاد جهانی جریان دارد.

در نخستین ساعات جنگ، حملات سنگین آمریکا با هدف ایجاد شوک راهبردی و فروپاشی ساختار فرماندهی ایران انجام شد. ترور فرماندهان نظامی و شهادت رهبر عالی‌قدر انقلاب اسلامی بخشی از راهبردی بود که بر قطع زنجیره تصمیم‌گیری و ایجاد بی‌ثباتی داخلی تمرکز داشت. با این حال، برخلاف پیش‌بینی‌ها، ساختار فرماندهی و مدیریتی جمهوری اسلامی در زمانی کوتاه بازسازی شد و روند تصمیم‌گیری بدون وقفه ادامه یافت. این مسئله نشان داد که نظام سیاسی و دفاعی ایران مبتنی بر ساختارهای نهادی و چندلایه است و توان عبور از شوک‌های شدید را دارد.

توان موشکی و پهبادی ایران نقطه عطفی در روند جنگ ایجاد کرد. حملات پی‌درپی و گسترده به اهداف نظامی و زیرساختی، عمق سرزمینی اسرائیل و پایگاه‌های آمریکا در منطقه را تحت فشار قرار داد. فعال شدن سامانه‌های پدافندی پیشرفته آمریکا و اسرائیل اگرچه بخشی از تهدیدها را مهار کرد، اما حجم و تداوم حملات نشان داد که در برابر جنگ اشباعی، حتی پیچیده‌ترین سامانه‌های دفاعی نیز با محدودیت مواجه می‌شوند. همین موضوع سبب شد تصویر «برتری مطلق نظامی» که پیش‌تر تبلیغ می‌شد، با چالش جدی روبه‌رو شود.در ادامه، ورود توان موشکی ایران به میدان، نقطه عطفی در روند جنگ ایجاد کرد. حملات پی‌درپی و گسترده به اهداف نظامی و زیرساختی، عمق سرزمینی اسرائیل و پایگاه‌های آمریکا در منطقه را تحت فشار قرار داد. نابودی و از کار افتادن بخش‌هایی از سامانه‌های پدافندی آمریکا و اسرائیل در برابر موج حملات موشکی، نشان داد که سپرهای دفاعی ادعاشده در برابر جنگ اشباعی آسیب‌پذیر هستند و حتی پیچیده‌ترین سامانه‌های دفاعی نیز با محدودیت‌های جدی عملیاتی مواجه می‌شوند. همین موضوع سبب شد تصویر «برتری مطلق نظامی» که پیش‌تر تبلیغ می‌شد، با چالش اساسی روبه‌رو شود.

با این حال، جنگ تنها در میدان موشک و پدافند تعریف نشد. یکی از مهم‌ترین تحولات این روزها، شکل‌گیری میدان اجتماعی و حضور گسترده مردم در صحنه بود. تجمع‌های مردمی، مراسم سوگواری، راهپیمایی‌ها و بیعت با رهبری جدید، فضایی از همبستگی ملی ایجاد کرد که به عاملی مهم در تقویت روحیه عمومی و حمایت از نیروهای مسلح تبدیل شد. خیابان‌ها به صحنه‌ای از امید، اراده و حماسه تبدیل شدند؛ فضایی که در آن سوگ و مقاومت در کنار یکدیگر معنا یافتند. این حضور پرشور و عاشورایی، پیام روشنی به بازیگران خارجی ارسال کرد مبنی بر اینکه جامعه ایرانی در شرایط بحران، به‌جای فروپاشی، به انسجام بیشتری دست می‌یابد.

چنین سرمایه اجتماعی، بخشی از قدرت ملی محسوب می‌شود؛ قدرتی که تنها با تجهیزات نظامی قابل اندازه‌گیری نیست، اما در تداوم جنگ‌ها نقشی تعیین‌کننده دارد. برای نیروهای مسلح نیز این حضور مردمی به‌مثابه پشتوانه‌ای روانی و معنوی عمل کرده و نشان داد که میدان نبرد تنها در خطوط مقدم تعریف نمی‌شود، بلکه در دل جامعه نیز ادامه دارد.

در کنار ابعاد نظامی و اجتماعی، جنگ به‌سرعت وارد حوزه ژئو‌اقتصادی نیز شد. تنگه هرمز، به‌عنوان یکی از حیاتی‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان، به متغیری تعیین‌کننده در معادلات جنگ تبدیل شد. افزایش تنش‌ها در این منطقه، بازارهای جهانی را با نااطمینانی مواجه کرد و بهای انرژی در بسیاری از نقاط جهان روندی افزایشی به خود گرفت. این تحول نشان داد که هرگونه ناامنی در خلیج فارس، پیامدهایی فراتر از منطقه دارد و اقتصاد جهانی را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ مسئله‌ای که هزینه‌های جنگ را برای کشورهای درگیر به‌طور غیرمستقیم افزایش داده است.

اکنون، پس از گذشت دو هفته، جنگ دیگر صرفاً یک تقابل نظامی نیست؛ بلکه به جنگ اراده‌ها، تاب‌آوری‌ها و محاسبات سیاسی تبدیل شده است. آمریکا که با هدف پایان سریع وارد میدان شد، با واقعیتی پیچیده‌تر مواجه شده و نشانه‌هایی از گرفتار شدن در یک بحران بلندمدت دیده می‌شود. در مقابل، ایران تلاش کرده با ترکیب توان دفاعی، انسجام اجتماعی و اهرم‌های اقتصادی، موازنه را به‌تدریج تغییر دهد.

اگر روند کنونی ادامه یابد، نتیجه نهایی نه در یک عملیات کوتاه، بلکه در توان مدیریت زمان و تحمل هزینه‌های بلندمدت مشخص خواهد شد؛ جایی که هر روز ادامه جنگ، معادلات اولیه آغازکنندگان آن را بیش از پیش دگرگون می‌کند و نشان می‌دهد در نبردهای نوین، پیروزی تنها محصول قدرت سخت نیست، بلکه حاصل پیوند قدرت نظامی، سرمایه اجتماعی و مقاومت اقتصادی است