انفجاری که فقط در رسانه رخ داد

یادداشت /علی بری

انفجاری که فقط در رسانه رخ داد

دیری ها، وقتی واقعیت خاموش است اما شایعه شعله‌ور می‌شود؛ حادثه‌ای ساده در شهرستان دیر بهانه‌ای شد تا اهمیت سواد رسانه‌ای و ضرورت تشخیص خبر فیک بیش از همیشه احساس شود.

شب گذشته در حالی خبر انفجار در شهرستان دیر در فضای مجازی دست‌به‌دست شد که هیچ‌یک از ۳۰ هزار شهروند این شهر صدایی از انفجار نشنیدند. بررسی میدانی و شواهد عینی نیز نشان داد تنها یک مورد آتش‌سوزی جزئی درخت کهور رخ داده بود.

این حادثه نشان داد که در دنیای امروز، «قدرت خبر جعلی» می‌تواند از قدرت یک رویداد واقعی هم بیشتر باشد. رسانه‌ها، حتی اگر بی‌نام و نشان باشند، با چند جمله و یک تصویر می‌توانند ذهن مردم را به سمت ترس، اضطراب یا بی‌اعتمادی سوق دهند. و درست در همین نقطه است که مفهوم سواد رسانه‌ای اهمیت پیدا می‌کند.

سواد رسانه‌ای به زبان ساده یعنی «درک و تحلیل آنچه می‌بینیم و می‌شنویم»؛ یعنی توانایی تشخیص خبر درست از خبر جعلی. در گذشته، خبر از منابع محدود و رسمی به دست مردم می‌رسید، اما امروز هر فرد با گوشی همراه خود می‌تواند نقش یک رسانه را بازی کند. این تحول، در کنار مزایای بزرگ، خطر شایعه‌سازی و تحریف واقعیت را هم افزایش داده است.