روز جهانی بدون دخانیات؛ فرصتی برای بازاندیشی در سبک زندگی

یادداشت از محمود سهرابی – فعال رسانه‌ای استان بوشهر، شهرستان دیر

دیری ها، محمود سهرابی / یادداشت / سی‌ویکم ماه می مصادف با دهم خرداد، به عنوان روز جهانی بدون دخانیات نام‌گذاری شده است؛ روزی برای یادآوری تهدیدی خاموش اما گسترده که نه‌تنها سلامت فردی، بلکه زیست‌اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جامعه را نشانه رفته است. دخانیات، با چهره‌ای فریبنده و تبلیغاتی هدفمند، سالانه جان میلیون‌ها انسان را می‌گیرد و میلیاردها دلار خسارت بر پیکره نظام سلامت جهانی وارد می‌کند.

در جنوب کشور،بافت سنتی و اجتماعی خاصی وجود دارد که در آن استعمال دخانیات، به‌ویژه قلیان، به بخشی از سبک زندگی جوانان و حتی خانواده‌ها تبدیل شده است. متأسفانه، در برخی موارد، این رفتار ناهنجار نه‌تنها تقبیح نمی‌شود، بلکه در قالب پذیرایی‌های سنتی، نوعی پذیرش اجتماعی یافته است. این وضعیت نگران‌کننده است و باید زنگ خطری برای همه دلسوزان این مرز و بوم باشد.

امروز باید پذیرفت که مقابله با دخانیات، دیگر صرفاً یک وظیفه بهداشتی نیست، بلکه رسالتی اجتماعی، فرهنگی و رسانه‌ای است. رسانه‌ها، به‌ویژه رسانه‌های محلی و منطقه‌ای، باید پیش‌قراول این مبارزه باشند. رسانه‌هایی که می‌توانند با تولید محتوای آگاهانه، روایت‌های جایگزین و برجسته کردن چهره‌های موفق بدون وابستگی به دخانیات، در اصلاح نگرش عمومی نقش ایفا کنند.

آموزش و آگاهی‌بخشی، دو ستون اصلی در این مسیرند. جوانان و نوجوانانی که درگیر بحران هویت، فشار همسالان و کمبود سرگرمی‌های سالم هستند، بیشتر در معرض آسیب قرار دارند. ما در شهرستان دیر، نیازمند برنامه‌ریزی فرهنگی و تفریحی هستیم تا بتوانیم به جای منع صرف، جایگزین‌های سالم و جذاب برای نسل جدید فراهم کنیم.

از سوی دیگر، نقش خانواده‌ها غیرقابل انکار است. والدین به عنوان نخستین الگوی رفتاری، باید با ترک عادت‌های غلط خود، زمینه‌ساز نسلی سالم‌تر باشند. وقتی پدر یا مادری با قلیان یا سیگار در جمع خانوادگی ظاهر می‌شود، دیگر نمی‌توان از فرزندش انتظار داشت که رفتار متفاوتی پیشه کند.

در کنار همه این‌ها، نقش نظارتی و اجرایی نهادهای دولتی نیز حیاتی است. وضع قوانین سخت‌گیرانه برای محدود کردن عرضه دخانیات به افراد زیر ۱۸ سال، اعمال مالیات‌های سنگین بر محصولات دخانی، و کنترل فضاهای عمومی، می‌تواند از میزان مصرف بکاهد. اما همه این اقدامات زمانی اثربخش خواهد بود که مردم با آن همراه شوند و حس مسئولیت‌پذیری اجتماعی در میان اقشار مختلف جامعه نهادینه شود.

امروز، به عنوان یک فعال رسانه‌ای در جنوب استان بوشهر، باور دارم که راه نجات ما از آسیب‌های دخانیات، تنها از مسیر آگاهی، مشارکت مردمی و برنامه‌ریزی جامع عبور می‌کند. باید با صراحت بگوییم: «نه» به دخانیات، یک انتخاب فردی نیست، یک تصمیم جمعی برای ساختن آینده‌ای بهتر است.

بیایید در این روز جهانی، هم‌صدا با میلیون‌ها انسان در سراسر جهان، تعهدی دوباره ببندیم؛ تعهدی برای حفظ سلامت خود، خانواده‌مان و نسل‌های آینده. بیایید تا دیر نشده، “دیر” را از دود رهایی دهیم.